hamidra

با سلام. همانطور که در پست گذشته احتمالا مشاهده کردید بحث جدیدی پیرامون تاریخچه تهران را آغاز کردیم، وضعیت آپارتمان مبله و اجاره آپارتمان مبله را بررسی کردیم و در آخر دروازه های داخل شهر تهران و تاثیرات آنها بر اجاره آپارتمان مبله را بررسی کردیم. حال در این نوشته قصد داریم دروازه های اطراف شهر تهران و تاثیرات آنها بر اجاره آپارتمان مبله در تهران را بررسی کنیم.

دروازه های اطراف تهران

در هر طرف از جهات چهارگانه شهر سه دروازه نیز وجود داشت که عبارت بودند از:

شمال: دروازه شمیران (حدود سر پیچ شمیران فعلی یعنی محل تقاطع خیابان کورش کبیر و شاه رضا) و دروازه دولت (محل تلاقی خیابانهای سعدی شمالی شاهرضا و روزولت) و دروازه یوسف آباد (چهارراه کالج)

غرب: دروازه باغشاه (انتهای خیابان سپه) دروازه قزوین (میدان قزوین) و دروازه گمراد (انتهای خیابان امیریه رو به میدان گمرک).

جنوب: دروازه خانی آباد (میدان خانی آباد در محل تلاقی خیابان خانی آباد یا مولوی با خیابان شوش) دروازه غار (فاصل بین خانی آباد و میدان شوش).

دروازه شاه عبدالعظیم که پیش از این اجاره آپارتمان مبله در این محل را بررسی کرده بودیم (میدان شوش ابتدای جاده شهر ری).

شرقی: دروازه خراسان (میدان خراسان ابتدای جاده ری) دروازه دولاب (سه راه شکوفه) و دروازه دوشان تپه (انتهای خیابان ژاله مشرف به میدان ژاله) و جدا از اینها دروازه بی سقفی که ماشین دو دی یا قطار حضرت عبدالعظیم از انجا به شهر ری فعلی رفت و امد مینمود.

این دروازه ها که جز دروازه ماشین دودی معماری بقیه شان با تفاوت هایی شبیه معماری زمان صفویه بود در زیربنایی به مساحت صد تا صد و بیست ذرع مربع در عرض پانزده و طول هشت ذرع برپا گردیده بود. با این شکل که دهانه ای بزرگ در وسط و دو گوشوار در دو طرف داشت. محفظه های دو گوشواره از داخل بصورت دو اتاق شش ذرع در چهار ذرع برای مأمورین و دروازهبانان در آمده بود که نمای آن با کاشی های زیبائی تزئین یافته و با هشت مناره کوتاه و ظریف با تصاویری از پهلوانان باستانی ایران مانند رستم و گیو و گودرز و صحنه های نبرد رستم و سهراب و رستم و افراسیاب و رستم و اشکبوس و رستم و دیو سفید و امثال اینها زینت یافته بود.

 

اجاره آپارتمان مبله در تهران

اجاره آپارتمان مبله در تهران

 

دروازه و دروازه بانی های تهران

دروازه های دوازده گانه اطراف شهر – بجز دروازه بی سقفی که محل عبور ماشین دودی بود – تنها مدخل و مخرج آیندگان و روندگان شهر بحساب می آمد که از اذان صبح گشوده شده کمی بعد از غروب مسدود میگردید بیشتر افرادی که بصورت اجاره آپارتمان مبله در تهران سکونت داشتند مجبور بودند از این دروازه ها عبور کنند و مترددین را لازم بود که فقط در ساعات گشایش آنها رفت و آمد داشته باشند و در ساعات و اوقات غیرمجاز فقط با راضی ساختن دروازه بانان و دادن پول چای و دستلاف و مانند آن میتوانستند عبور و مرور بکنند و در غیر اینصورت اجبار بود که تا باز شدن آنها معطل بشوند.

دو اتاقی که در دو طرف این دروازه ها ساخته شده بود یکی برای مأمورین نو اقلی (اخذ عوارض) و یکی جهت دروازهبانان بود که بستن و گشودن دروازه ها را در اختیار داشتند و هر مسافر تازه وارد را الزام بود که با این دو دسته برخورد داشته باشد.

وظایف دروازهبانان نظارت در احوال آیندگان و روندگان و در صورت دستور، تفتیش بدنی و تحقیق و تجسس در احوال ایشان و تکالیف مأموران نواقل دریافت عوارض از بار و مرکب مسافران بود که از مشاغل پر درآمد دستگاه دولت بشمار می آمد.

 

 

 

عوارضی که از ورود و خروج هر بار و مسافر دریافت می گردید که همین امر سبب کاهش اجاره آپارتمان مبله شده بود و عبارت بودند از:

صد دینار (یا دهم ریال) برای هر لنگهٔ بار یك عباسی (دو دهم ریال) برای هر لنگه بار قاطر و پنج شاهی (ربع ریال) برای هر لنگه بار شتر، ایضاً دو قران جهت هر درشکه و سه فران (ریال) برای هر کالسکه و چهار قران برای هر دلیجان و پنج قران برای هر گاری پستی و یا تومان (ده ریال) جهت هر گاری تجارتی، بعلاوه نفری یا عباسی چهار شاهی (دو دهم ریال) که از هر مسافر دریافت می گردید، به همین حساب برای هر چهارپای خالی از هر سر اسب و الاغ و شتر و قاطر و همچنین گاو و گوسفند که از چهار شاهی تا نیم ریال بوصول میآمد. چون دولت از جهت صرفه غالباً عواید دروازه ها را مانند غالب مشاغل به اجاره واگذار می کرد دروازه بانان حکام مطلق العنان دروازه های خود بودند که عوارض آنرادر فصول مختلف و رواج و کساد کسب و کار تغییر داده توجهی به قرار دولتی نمی داشتند و چه بسا که این تغییر نرخ عوارض و حق العبور در موارد مختلف مانند مخارج اضافی یا توقعات و زیاده خواهی های کنتراتچی های خویش که این دوازده دروازه را یکجا اجاره نموده واگذار کرده بودند یا ضعف و آشفتگی دولتها بچند برابر بالا برده بدلخواه خویش قوانین مقرر می داشتند تا آنجا که گاهی منجر به ضبط و مصادره اموال و اثقال مردم می گردید که تنها راه چارهٔ اینگونه مواقع برای مردم آن بود که متحمل مرارت تغییر مسیر گردیده بطور قاچاق از بیراهه و شکاف خندقها و مثل آن رفت و آمد بکنند.

البته عوارض و حق العبور اتومبیل که در آنزمان شاید در روز از تعداد انگشتان دست یا مأمور تجاوز نمی نمود مبنایی نمی توانست داشته باشد که أولاً مربوط بانصاف و مروت نوا قلی ها و دروازه دارها بود که تا چه مبلغ مطالبه نمایند و دیگر بستگی به آنکه چه کسی راکب چنان مرکوب میباشد و کم زوری و پر زوری او که چندین برابر پرداخت کرده یا بدون آن عبور بکند. ولی آنچه مسلم و جزء قوانین خودساختهٔ دروازه بانان بود آن بود که از هر اتومبیل سواری یا تومان و از هر سرنشین آن دو قران دریافت می کردند و اگر از صاحب مقامی محروم گشته چیزی عایدشان نگردیده آنرا سرشکن کامیونهای باری و سواریهای مسافری و یا با ایراداتی که از بار و دیگر اوضاع آنها میگرفتند از این دو وصول می کردند. اکثر این دروازه بانان در آپارتمان مبله هایی که در اطراف این دروازه ها برای آنها ساخته شده بود بصورت اجاره آپارتمان مبله در تهران زندگی میکردند. پالکی و کجاوه و تخت روان یا هودج نیز از جمله وسایلی بودند که هنوز وجود داشته اما کمکم رو به زوال میگذاردند و از پالکی آن یا قران و از کجاوه سی شاهی (یا قران و نیم) و از تخت روان از دو تا چهار پنج قران وصول میگردید. اگرچه بطوریکه ذکرش گذشت دروازه بانی و نواقلی از مشاغلی بود که کمتر کاری عوایدش بپای آن می رسید، لیکن مداخل کلی و بره کشان آنها در مواقعی بود که وضعی فوق العاده مانند جنگ و سان و رژه و مانور و شاه سواری و مثل آن پیش آمده دولت مال بگیری داشته بخواهد مهمات و قورخانه ای حمل و نقل بکند.

 
 

آبان ۳۰, ۱۳۹۶
اجاره آپارتمان مبله در تهران

دروازه های تهران و تاثیرات آن بر اجاره آپارتمان مبله

با سلام. همانطور که در پست گذشته احتمالا مشاهده کردید بحث جدیدی پیرامون تاریخچه تهران را آغاز کردیم، وضعیت آپارتمان مبله و اجاره آپارتمان مبله را […]
آبان ۲۵, ۱۳۹۶
اجاره آپارتمان مبله در تهران

اجاره آپارتمان مبله در تهران قدیم

با سلام خدمت شما بازدیدکنندگان عزیز وب سایت نظام مبله. اینبار نیز همانند گذشته با شماییم با یکی دیگر از سلسله مطالب ما در خصوص تهران، […]
آبان ۲۰, ۱۳۹۶
اجاره آپارتمان مبله در تهران

عمارت بهارستان و تاثیر آن بر اجاره آپارتمان مبله در تهران

با سلام خدمت شما دوستان عزیز بازدیدکننده ی وب سایت نظام مبله. پس از چندی با شماییم با یکی دیگر از مطالب پر طرفدار و پربازدید […]
آبان ۱۶, ۱۳۹۶
اجاره آپارتمان مبله در تهران

ساخت موزه و تاثیر آن بر اجاره آپارتمان مبله در تهران

با سلام خدمت شما دوستان عزیز. در خدمت شما هستیم با یکی دیگر از تاپیک های آموزشی و بلاگی. اینبار قصد داریم خانه و موزه مقدم […]